۱ مهر ۱۴۰۵ · عمومی / سایر
اسکرین‌شات در دادگاه قابل استناد است، اما به‌تنهایی دلیل قطعی نیست
اسکرین‌شات چه ارزشی در دادگاه دارد؟
مطابق ماده ۱۲ قانون تجارت الکترونیکی، ادله و اسناد الکترونیکی صرفاً به دلیل شکل و قالب الکترونیکی خود نمی‌توانند مورد انکار یا تردید قرار گیرند. بنابراین، پیام‌ها و داده‌های الکترونیکی می‌توانند در فرآیند رسیدگی قضایی مورد توجه قرار گیرند.
اما این موضوع به معنای آن نیست که هر تصویر از صفحه تلفن همراه یا اسکرین‌شات پیام، بدون بررسی، دلیل قطعی محسوب می‌شود.
در یک دعوای قضایی ممکن است طرف مقابل نسبت به اصالت پیام، نحوه تهیه اسکرین‌شات، تمامیت مکالمه یا انتساب حساب کاربری به شخص مورد ادعا ایراد کند. در چنین شرایطی، بررسی فنی می‌تواند نقش مهمی در ارزیابی ارزش اثباتی آن داشته باشد.
نقش کارشناسی در احراز اصالت ادله الکترونیکی
در صورت ایجاد اختلاف، کارشناس رسمی می‌تواند حسب موضوع، داده‌های موجود در تلفن همراه، رایانه یا سایر تجهیزات را بررسی و نسبت به اصالت و وضعیت فنی اطلاعات اظهارنظر کند.
برای مثال، بررسی سوابق موجود در دستگاه، فایل‌های محلی، اطلاعات مرتبط با پیام‌ها و سایر آثار دیجیتال ممکن است در تشخیص اینکه یک داده واقعاً در دستگاه وجود داشته و چگونه ایجاد یا دریافت شده است، مؤثر باشد.
در برخی موارد نیز بررسی سوابق مخابراتی و اطلاعات مربوط به شماره تلفن یا فرآیندهای احراز هویت می‌تواند در ارزیابی انتساب یک حساب کاربری به شخص مورد ادعا مورد توجه قرار گیرد.
پیام‌رسان‌های خارجی؛ قابل بررسی اما با محدودیت
خارجی بودن پیام‌رسان، به‌خودی‌خود باعث بی‌اعتباری پیام ارائه‌شده به دادگاه نمی‌شود. با این حال، دسترسی به اطلاعات و سوابق فنی ذخیره‌شده در برخی پیام‌رسان‌های خارجی ممکن است با محدودیت‌هایی همراه باشد.
به همین دلیل، در این دسته از پرونده‌ها اهمیت بررسی فنی اطلاعات موجود در اختیار صاحب دستگاه و سایر قرائن و مستندات مرتبط بیشتر می‌شود.
آیا صوت و تصویر هم قابل جعل است؟
با توسعه فناوری‌های هوش مصنوعی، تشخیص اصالت برخی فایل‌های صوتی و تصویری پیچیده‌تر از گذشته شده است. فناوری‌های تولید و شبیه‌سازی صدا و تصویر می‌توانند امکان ایجاد محتوایی را فراهم کنند که در نگاه نخست واقعی به نظر برسد.
به همین دلیل، در پرونده‌هایی که فایل صوتی، تصویری یا سایر محتوای دیجیتال نقش مهمی در اثبات ادعا دارد، صرف اتکا به ظاهر فایل کافی نیست و در صورت وجود اختلاف، بررسی فنی و کارشناسی می‌تواند ضرورت پیدا کند.
نکته مهم برای اصحاب دعوا
کسی که قصد دارد پیام، صوت، تصویر یا اسکرین‌شات را به عنوان مستند دعوا ارائه کند، بهتر است از حذف یا تغییر اطلاعات اصلی خودداری کند و اصل داده و وسیله‌ای را که اطلاعات در آن نگهداری می‌شود، تا حد امکان حفظ کند.
زیرا در بسیاری از موارد، ارزش اثباتی یک اسکرین‌شات زمانی بیشتر می‌شود که بتوان آن را با داده‌های اصلی موجود در تلفن همراه یا سایر مستندات و قرائن مرتبط تطبیق داد.